Ngày xưa, tôi từng nghĩ sàn giao dịch đang “soi” tài khoản của mình. Nhưng sau gần chục năm lăn lộn, tôi mới hiểu đó không phải là xui xẻo, cũng chẳng phải sàn chơi xấu. Đó là cơ chế vận hành bắt buộc của thị trường.
Trong tư duy của Smart Money Concepts (SMC), thị trường không di chuyển ngẫu nhiên. Nó di chuyển để tìm kiếm thanh khoản. Và đau lòng thay, thanh khoản chính là tiền của những nhà giao dịch nhỏ lẻ như chúng ta.
Nếu bạn không nhìn ra thanh khoản nằm ở đâu, thì chính bạn là thanh khoản.
Bản chất thực sự của Thanh khoản
Đừng định nghĩa thanh khoản theo sách giáo khoa kinh tế là “khả năng chuyển đổi thành tiền mặt”. Trong trading thực chiến, thanh khoản đơn giản là Lệnh Chờ.
Hãy tưởng tượng thế này: Những tay to (Big Boys, Ngân hàng, Quỹ) họ giao dịch với khối lượng hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD. Họ không thể cứ thế bấm nút “Buy” là xong. Nếu họ mua ồ ạt, giá sẽ trượt (slippage) đi rất xa và họ phải mua với giá đắt.
Để khớp được đống lệnh khổng lồ đó mà không làm nát biểu đồ, họ cần một lượng người bán tương ứng.
Họ tìm người bán ở đâu? Chính là tại nơi đám đông đặt Stoploss cho lệnh Buy, hoặc đặt lệnh chờ bán (Sell Stop) khi thủng hỗ trợ. Nhiệm vụ của dòng tiền thông minh là đẩy giá về đó, “hốt” hết đống lệnh của nhỏ lẻ để nạp đầy kho hàng của mình trước khi đẩy giá đi thật sự.
Đó là lý do SMC coi thanh khoản là nhiên liệu. Xe muốn chạy thì phải đổ xăng, giá muốn chạy xa thì phải “giết” Stoploss.
Sự luân chuyển của dòng tiền: Từ ngoài vào trong
Trên biểu đồ, giá không chạy lung tung. Nó có lộ trình hẳn hoi, thường là dao động qua lại giữa hai dạng thanh khoản chính. Hiểu nôm na là giá đi từ nhà ra ngõ, rồi từ ngõ về nhà.
1. Thanh khoản vùng ngoài (External Range Liquidity – ERL) Đây là những đỉnh cũ hoặc đáy cũ (Swing Highs/Lows). Tâm lý chung của anh em trader theo trường phái cổ điển là: Phá đỉnh thì Buy Breakout, hoặc đặt Stoploss ngay sau đỉnh/đáy. Smart Money biết thừa điều đó. Khi giá đã chạy đủ xa, nó sẽ quay về quét qua các đỉnh/đáy này. Mục đích là để rũ bỏ những người đang có lãi hoặc dụ dỗ những người thích đánh breakout vào bẫy.
2. Thanh khoản vùng trong (Internal Range Liquidity – IRL) Sau khi đã quét thanh khoản ở vùng ngoài (ERL), giá thường có xu hướng quay ngược trở lại vào bên trong vùng giá hiện tại (Range). Điểm đến của nó thường là các khoảng trống giá (Fair Value Gap – FVG) hoặc các vùng mất cân bằng (Imbalance). Đây là những nơi mà trước đó giá chạy quá nhanh, để lại những “khoảng hở” chưa được giao dịch triệt để. Giá quay về đây để lấp đầy, hay nói cách khác là tái cân bằng lại thị trường.
Quy trình lặp đi lặp lại: Giá quét đỉnh/đáy cũ (ERL) -> Quay về lấp FVG (IRL) -> Lại tiếp tục đi tìm đỉnh/đáy mới.
Những cái bẫy thị giác kinh điển
Nếu bạn chỉ nhìn biểu đồ theo cách thông thường, bạn sẽ rất dễ trở thành mồi ngon. Dưới đây là những “vùng tử thần” mà Smart Money rất thích:
Mô hình hai đỉnh/hai đáy (Equal Highs/Lows) Sách giáo khoa dạy rằng: “Hai đỉnh bằng nhau là kháng cự mạnh, hãy bán ở đó”. Thực tế: Vì ai cũng tin đó là kháng cự mạnh nên ai cũng đặt Stoploss ngay phía trên hai cái đỉnh đó. Đó là một “bể thanh khoản” (Liquidity Pool) ngon lành. Smart Money chỉ cần đẩy nhẹ giá vượt qua hai đỉnh, kích hoạt hàng loạt Stoploss (vốn là lệnh mua trả lại), thế là họ có đủ thanh khoản để bán xuống.
Thanh khoản đường xu hướng (Trendline Liquidity) Khi bạn vẽ được một đường trendline đẹp đẽ đi qua 3-4 điểm chạm, bạn cảm thấy rất an toàn? Sai lầm. Càng nhiều điểm chạm, càng nhiều người tin vào nó và đặt lệnh chờ ngay bên dưới. Khi giá phá vỡ trendline, đám đông hoảng loạn bán tháo. Đó chính là lúc Smart Money thò tay ra hứng trọn.
Cách tôi tồn tại: Chờ đợi cú “Quét” (Sweep)
Thay vì cố đoán đỉnh đáy, tôi tập cho mình thói quen nhìn chart ngược lại với đám đông.
Khi thấy một vùng hỗ trợ quá đẹp, quá rõ ràng, tôi sẽ không đặt lệnh chờ mua (Limit) ở đó nữa. Tôi ngồi chờ. Tôi chờ giá đâm thủng vùng đó (Quét thanh khoản/Liquidity Sweep), tạo ra sự hoảng loạn giả tạo. Nếu ngay sau đó giá rút chân mạnh và chui ngược lại vào trong, đó mới là tín hiệu của tôi.
Trong SMC, hành động này gọi là Liquidity Grab.
- Nó giúp tôi có điểm vào lệnh an toàn hơn vì “xăng” đã được nạp xong.
- Nó giúp tôi tránh được việc đặt Stoploss ở những nơi quá lộ liễu.
Tóm lại, thị trường tài chính là nơi tiền chuyển từ túi người thiếu kiên nhẫn sang túi người kiên nhẫn và hiểu luật chơi. Đừng vội vàng vào lệnh khi thấy mô hình đẹp. Hãy tự hỏi: “Nếu mình là Big Boy, mình cần quét Stoploss ở đâu để có đủ hàng?”.
Tìm ra câu trả lời đó, bạn sẽ thôi là nạn nhân và bắt đầu đi săn cùng cá mập.